Norveç’te yapılan bir çalışma, gebeliğin son döneminde düşük A vitamini düzeylerinin bebeklerde daha yüksek doğum ağırlığıyla bağlantılı olabileceğini ortaya koydu.
723 hamile kadın incelendi
Norveç’te yürütülen araştırma, annenin A vitamini düzeyi ile bebeğin doğum ağırlığı arasında bir ilişki bulunduğunu gösterdi. Çalışmada, tamamen normal seyreden gebelikleri olan 723 kadın yer aldı.
Araştırmada, kadınların gebeliğin ikinci ve üçüncü trimesterinde alınan kan örnekleri ile sağlık verileri değerlendirildi. Bebeklerin doğum ağırlıkları ise tıbbi kayıtlardan alındı.
Astrid Kamilla Stunes, düşük A vitamini ile çocukta yüksek doğum ağırlığı arasında net bir bağ saptadıklarını söyledi. Ancak bu iki bulgunun bağlantılı görünse de birinin diğerine neden olduğunu kesin biçimde söyleyemeyeceklerini vurguladı.
Üçüncü trimesterde eksiklik daha belirgin
Çalışmada kadınların %43’ünden fazlasının gebeliğin ilerleyen döneminde düşük A vitamini düzeylerine sahip olduğu görüldü. Ağır düzeyde A vitamini eksikliği ise neredeyse hiç saptanmadı. Buna karşın her beş kadından ikisinde yetersiz düzeyler bulundu.
İkinci trimesterde hiçbir kadında A vitamini eksikliği görülmezken, üçüncü trimesterde bu oran %1,9 oldu. Yetersiz kabul edilen düzeyler ise ikinci trimesterde %8,6, üçüncü trimesterde %43 olarak ölçüldü.
Kan dolaşımındaki retinol düzeyi ölçüldü; retinol, A vitamininin bir formu olarak tanımlanıyor. Araştırmacılar, bu ölçümlerin bebeğin doğum ağırlığıyla ilişkisini istatistiksel olarak analiz etti.
Doğum ağırlığı 4 kilogramı aşan bebekler
Norveç’te 4 kilogramın üzerindeki bebekler yüksek doğum ağırlıklı kabul ediliyor. Çalışmadaki bebeklerin %17,3’ü 4 kilogram veya daha ağır doğdu. Ülkede son beş yılda 4 kilogramı aşan bebeklerin oranı yaklaşık %10 seviyesinde seyretti.
Analizler, annenin retinol düzeyinde 0,2 mikromol/L’lik düşüşün, bebeğin doğum ağırlığında 31 ila 68 gramlık artışla ilişkili olduğunu gösterdi. Bu bağlantı, A vitamininin ikinci ya da üçüncü trimesterde ölçülmesine, iki ölçümün ortalamasına ya da trimesterler arasındaki değişime göre benzer biçimde görüldü.
Stunes, büyük fetüsün doğum sırasında da dahil olmak üzere çeşitli komplikasyon riskini artırabildiğini söyledi. Ayrıca yüksek doğum ağırlıklı bebeklerin ilerleyen yaşamda fazla kilolu olma olasılığının daha yüksek olduğunu belirtti. Bununla birlikte, çalışmanın anne adayındaki A vitamini eksikliğinin çocukluk çağı obezitesine yol açtığı sonucunu çıkarmaya yetmediğini de ekledi.
Beslenme alışkanlıkları ve A vitamini kaynakları
A vitamini; yağlı balık, yumurta, süt ürünleri, havuç gibi kırmızı ve yeşil sebzeler ile karaciğer ezmesi gibi birçok gıdada bulunuyor. Stunes, Norveç’teki hamile kadınların uluslararası ölçekte sağlıklı kabul edildiğini, çok azının sigara içtiğini ya da alkol tükettiğini söyledi.
Stunes’e göre Norveç beslenme rehberleri oldukça iyi. Araştırmacı, rehberlere uyulması halinde yeterli A vitamini alınabileceğini, ancak hamilelerin kaçınması gereken besinlere fazla odaklanılıp yenmesi gereken gıdalara yeterince dikkat edilmemiş olabileceğini ifade etti.
Aynı araştırmacı, düşük gelirli ülkelerde hamilelerde A vitamini eksikliğinin iyi bilinen küresel bir sorun olduğunu, bu nedenle Norveç’teki bulguların şaşırtıcı olduğunu söyledi. Ayrıca ülkede çok az kişide ağır eksiklik görülmesine rağmen bu sonuçların ortaya çıkmasının dikkat çekici olduğunu belirtti.
Uzmanlar yüksek düzeylere de dikkat çekti
Bente Prytz Mjølstad, araştırmada hiçbir kadında aşırı yüksek A vitamini düzeyi görülmemesinden özellikle memnun olduğunu söyledi. A vitamininin yağda çözünen bir vitamin olduğunu, fazla alınması halinde vücutta zamanla birikebildiğini hatırlattı.
Mjølstad, gebelikte yüksek A vitamini alımına ilişkin kaygının fetüse zarar verebilmesinden kaynaklandığını belirtti. Morina karaciğeri yağındaki A vitamini miktarının azaltılmasının nedenlerinden birinin de bu olduğunu söyledi.
Mjølstad ayrıca birkaç yıl önce bazı hamile kadınlarda iyot eksikliği görüldüğünü, şimdi ise folat ve D vitamini takviyelerine ilişkin öneriler bulunduğunu, bazı kadınlar için demir takviyesi de önerildiğini aktardı. Ona göre A vitamini durumu da beklenenden daha düşük olabilir. Genç kadınların ve hamilelerin beslenme alışkanlıklarının değiştiğini, bunun toplum genelindeki yeme içme alışkanlıklarındaki dönüşümü de yansıtabileceğini ifade etti.
Çalışmanın yöntemi ve sayısal bulgular
Araştırmacılar, hiçbir sağlık sorunu olmayan 723 kadının verilerini değerlendirdi. Retinol düzeyleri ikinci trimesterde 18–22. haftalar, üçüncü trimesterde ise 32–36. haftalar arasında ölçüldü. Ardından anne A vitamini düzeyleri ile bebeklerin doğum ağırlıkları arasındaki ilişki incelendi.
Mevcut ölçümlere göre, 0,2 mikromol/L’lik retinol azalması ile doğum ağırlığında 31 ila 68 gramlık artış arasında bağlantı saptandı. Mjølstad, ölçülen serum retinolünün vücuttaki toplam A vitamini depolarını mutlaka yansıtmayabileceğini ve çalışmanın tek başına bu düşük düzeylerin klinik önemini ya da altında yatan nedenleri açıklayamayacağını söyledi.
Çalışmada, sağlık otoritesi olan Norwegian Directorate of Health tarafından hazırlanan beslenme rehberlerine atıf yapıldı. Bu rehberler, dengeli ve çeşitli beslenmenin önemini vurguluyor; araştırmacılar da gebelikte mevcut beslenme önerilerine uyulmasının önemini hatırlatıyor.
