İngiltere’de CanRisk programı, genç kadınların meme kanseri riskini belirleyerek erken tarama imkanı sunmayı hedefliyor.
CanRisk Nedir?
CanRisk, doktorların yüksek meme ve yumurtalık kanseri riski taşıyan kadınları erken tespit etmelerine yardımcı olmayı amaçlayan çevrimiçi bir platformdur. Bu platform, BOADICEA adı verilen bir risk hesaplama algoritmasını kullanarak, kadınların meme kanseri riskini değerlendirmektedir. Şu anda CanRisk, yalnızca genetik uzmanlara önerilmektedir, ancak araştırmalar, 50 yaş altındaki tüm kadınlara sunulmasının, mevcut kılavuzlarla karşılaştırıldığında daha fazla kadının yüksek risk altında olduğunu tespit etmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.
Erken Taramanın Önemi
Meme kanseri, 50 yaşından büyük bireylerde daha yaygındır ve İngiltere’de bu yaş grubundaki kadınlar, her üç yılda bir tarama için davet edilmektedir. Ancak, 50 yaş altındaki kadınlarda erken evre meme kanseri teşhisinde artış gözlemlenmektedir. Aile geçmişi, erken yaşlarda meme kanseri riskini artıran önemli bir faktördür. Bu nedenle, doktorlar, ailelerinde kanser öyküsü olan genç kadınları düzenli tarama için yönlendirmektedir. Ancak, 50 yaş altındaki meme kanseri tanısı alan kadınların yaklaşık %75’inin aile geçmişinde kanser riski yoktur.
BRCA Genleri ve Kanser Riski
BRCA1 ve BRCA2 genleri, kanser riskinin belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu genler, DNA onarımında görev alır ve bazı bireylerde bu genlerdeki değişiklikler, meme kanseri riskini artırmaktadır. Bu genlerin keşfi, kadınların daha erken ve düzenli meme kanseri taraması alabilmesine olanak tanımaktadır. Ayrıca, bilim insanları BRCA ile ilişkili kanserlerin riskini azaltmak için yeni önleyici ilaçlar üzerinde çalışmaktadır.
BOADICEA ve CanRisk’in Gelişimi
Cambridge Üniversitesi’nden Profesör Antonis Antoniou ve ekibi, BOADICEA adlı web aracını 2008 yılında geliştirmiştir. Bu araç, aile geçmişi olan kadınların BRCA testi gereksinimlerini belirlemeye yöneliktir. Zamanla, BOADICEA, kanser riski ile ilişkili başka genetik değişikliklerin de rolünü keşfetmiştir. CanRisk, 2020 yılında yeniden piyasaya sürülmüş ve şu ana kadar 130 ülkede 7.5 milyon kanser riski skoru hesaplamıştır.
CanRisk’in Potansiyeli
CanRisk, şu ana kadar çoğunlukla reaktif bir şekilde kullanılmıştır. Ancak, bu aracın, aile geçmişi olmaksızın herkesin kanser riskini değerlendirmek için önleyici sağlık hizmetlerinde kullanılma potansiyeli bulunmaktadır. Bu, yüksek risk taşıyan bireylerin tespit edilmesini ve erken müdahale yapılmasını sağlayabilir. Yakın zamanda yapılan bir araştırmada, CanRisk, 50 yaş altındaki kadınların %26.5’inin yüksek meme kanseri riski taşıdığını belirlemiştir.
Uygulama Zorlukları ve Gelecek Araştırmalar
CanRisk’in geniş bir yaş grubundaki kadınlara uygulanması, sağlık hizmetlerinde büyük bir operasyonel zorluk yaratabilir. Mevcut kılavuzlar ile karşılaştırıldığında, CanRisk’in kullanılması, daha fazla kadının yüksek risk altında olduğunu tespit etmesine olanak tanıyabilir. Ancak, bu değişikliklerin sağlık sistemlerine getireceği yüklerin dengelenmesi gerekmektedir.
Sonuç
CanRisk, genç kadınlarda meme kanseri riskinin belirlenmesinde önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Ancak, bu aracın etkin bir şekilde uygulanabilmesi için daha fazla araştırma ve geliştirme sürecine ihtiyaç vardır. Gelecek çalışmalar, CanRisk’in sağlık sistemlerine entegrasyonu ve sonuçlarının iyileştirilmesi üzerine odaklanacaktır.
